Jednostki elastyczne: %, em, rem, vw, vh

Jednostki elastyczne: %, em, rem, vw, vh

W responsywnym projektowaniu bardzo ważne jest stosowanie odpowiednich jednostek długości i rozmiaru. Zamiast sztywno określać np. szerokość w pikselach, lepiej używać jednostek, które dopasowują się do kontekstu – np. wielkości przeglądarki, czcionki lub rodzica danego elementu.

W tej lekcji poznasz pięć podstawowych, elastycznych jednostek:

  • % – procenty w odniesieniu do rodzica,
  • em – zależne od rozmiaru czcionki elementu rodzica,
  • rem – zależne od rozmiaru czcionki w <html>,
  • vw – procent szerokości okna przeglądarki,
  • vh – procent wysokości okna przeglądarki.
1. % – procenty

Procenty odnoszą się zawsze do wymiaru elementu nadrzędnego. Jeśli nadasz np. width: 50% wewnątrz <div>, to element zajmie połowę szerokości swojego rodzica.

.container {
  width: 100%;
}
.box {
  width: 50%;
  background: #aed581;
}

Uwaga: wysokość procentowa działa tylko wtedy, gdy rodzic ma zdefiniowaną wysokość!

2. em – jednostka zależna od czcionki rodzica

em opiera się na aktualnej wielkości fontu. Jeśli font-size w elemencie rodzica to 16px, to 2em to 32px.

Jednostka em „dziedziczy się” – czyli jeśli wewnątrz elementu zastosujesz 1.2em, a rodzic ma już 1.5em, to końcowy rozmiar się zwiększy (będzie przeskalowany).

p {
  font-size: 1.5em; /* w zależności od rodzica */
}
3. rem – jednostka zależna od rozmiaru bazowego w <html>

rem działa jak em, ale odnosi się zawsze do wartości zdefiniowanej w elemencie <html>. To sprawia, że rem jest bardziej przewidywalne – nie zależy od kontekstu rodzica.

html {
  font-size: 16px;
}

h1 {
  font-size: 2rem; /* 32px */
}

rem jest często używane do ustalania bazowego systemu skalowania w całym projekcie (np. wszystkie marginesy, paddings, rozmiary – oparte o 1rem = 16px).

4. vw i vh – viewport width i height

vw i vh to jednostki odnoszące się bezpośrednio do okna przeglądarki:

  • 1vw = 1% szerokości okna
  • 1vh = 1% wysokości okna
.hero {
  width: 100vw;
  height: 50vh;
  background: #4fc3f7;
}

Efekt działania: sekcja zajmie całą szerokość i połowę wysokości okna, niezależnie od elementów nadrzędnych.

Przykład: różne jednostki w jednym układzie

Stwórzmy blok tekstu z paddingiem w em, fontem w rem i szerokością w %:

html {
  font-size: 18px;
}

.text-block {
  width: 80%;
  padding: 1.5em;
  font-size: 1rem;
  background: #f0f4c3;
}
Ćwiczenie – porównanie jednostek

W JSFiddle utwórz trzy bloki z różnymi jednostkami:

  • pierwszy z paddingiem w em,
  • drugi z rem,
  • trzeci z szerokością w vw.

👉 Otwórz JSFiddle i przetestuj

<style>
html {
  font-size: 16px;
}

.box1 {
  background: #ffe082;
  padding: 2em;
}

.box2 {
  background: #ffab91;
  padding: 2rem;
}

.box3 {
  background: #80deea;
  width: 50vw;
  padding: 1rem;
}
</style>

<div class="box1">Padding: 2em</div>
<div class="box2">Padding: 2rem</div>
<div class="box3">Width: 50vw</div>

Zmniejsz i zwiększ szerokość okna przeglądarki – obserwuj, jak zachowują się różne jednostki. Zwróć uwagę na zależność między em a rodzicem, oraz jak vw zmienia się bez względu na strukturę HTML.

Podsumowanie
  • % – działa względem rodzica (np. szerokość).
  • em – zależne od rozmiaru czcionki rodzica.
  • rem – zależne od czcionki w <html> – bardziej przewidywalne.
  • vw / vh – odnoszą się do szerokości/wysokości okna przeglądarki.

W kolejnej lekcji zobaczysz, jak z pomocą Flexboxa i Gridu możesz tworzyć układy, które automatycznie zmieniają się w zależności od szerokości ekranu.